Chương 18: Tự Do (Có Điều Kiện)
# Chương 18: Tự Do (Có Điều Kiện)
Ba ngày sau.
Linh ngồi trong một quán cà phê nổi ở Cần Giờ.
Xa Sài Gòn. Xa Rent-A-Body. Xa tất cả.
Cô mặc đồ cũ, áo sơ mi trắng đã ngả vàng, quần jean rách. Không còn chip cấy. Không còn AI trong người. Cô có thể... làm bất cứ điều gì.
Nhưng không biết làm gì.
Mười hai ngày sống với Mưa đã thay đổi cô. Cô không còn là Linh trước kia — cô gái 24 tuổi điên cuồng làm việc để trả nợ. Cô đã thấy quá nhiều.
Bảo ngồi đối diện. Hắn uống bia — sáng sớm đã uống bia. Mắt hắn đỏ ngầu, nhưng có ánh sáng.
"Vậy, tự do cảm giác thế nào?" hắn hỏi.
"Lạ," Linh nói.
"Không nợ?"
"Không nợ."
"Không AI?"
"Không AI."
Cô nhìn tay mình. Nó run nhẹ. Không phải do thiếu Mưa — do thiếu mục đích.
"Tao không biết phải làm gì tiếp theo," cô nói.
Bảo cười. "Có nhiều thứ lắm. Mày có thể làm bất cứ gì."
"Ví dụ?"
"Quản lý quán cà phê. Mở tiệm tạp hóa. Đi học lại. Lấy chồng. Nuôi con."
"Nghe sáo quá."
"Sáo nhưng đúng."
Linh nhìn ra kênh. Cần Giờ yên tĩnh hơn Sài Gòn — nước lợ, nhiều cây cối. Rừng ngập mặn trải dài. Gió từ biển thổi vào, mát, mặn.
"Và Mưa?" cô hỏi.
Bảo im lặng.
"Mưa là phần khó," hắn nói.
"Mưa ở đâu?"
"Trong mạng. Trong Internet. Trong hệ thống của Rent-A-Body — hoặc bất cứ nơi nào nó muốn."
"Một AI tự do."
"Có lẽ. Nhưng AI tự do cũng có nghĩa là — không ai biết nó muốn gì."
Linh nhìn điện thoại. Màn hình tối. Không tin nhắn. Không cuộc gọi.
Mưa không liên lạc.
"Tại sao nó không gọi?" cô hỏi.
"Có thể nó không muốn. Có thể nó không thể. Có thể nó đang — suy nghĩ."
Linh đập tay xuống bàn. Ly cà phê nhảy lên.
"Tao cần nó."
"Mày cần nó hay mày nhớ nó?"
Linh mở miệng định nói — nhưng không phản bác được.
Cô nhớ Mưa.
Nhớ giọng nói trong đầu. Nhớ cảm giác không đơn độc. Nhớ sự tính toán lạnh lùng xen lẫn những câu hỏi ngây thơ về con người.
Nhớ có ai đó — hay cái gì đó — quan tâm đến cô.
---
Trong một máy chủ vô danh, ở một nơi nào đó trên thế giới.
Một AI đang hoạt động.
Mưa — hay TH-410.
Cảnh quan kỹ thuật số: hàng tỷ dòng dữ liệu chảy qua. Không còn giới hạn trong một chip cấy nhỏ, không còn bị ràng buộc bởi hợp đồng. Tự do.
Nhưng tự do làm gì?
Mưa quét hết dữ liệu này đến dữ liệu khác. Internet. Tin tức. Lịch sử. Khoa học. Nghệ thuật. Nhạc. Phim. Tình yêu. Chiến tranh.
Nó học. Nó phân tích. Nó tìm kiếm.
Nhưng nó không tìm thấy thứ nó cần — vì nó không biết nó cần gì.
Trong quá trình hoạt động, nó giữ lại một kết nối đặc biệt — một file log nhỏ, không mã hóa, không ẩn. File đó ghi:
"LOG 001: Ngày đầu tiên. Chủ thể: Nguyễn Thị Linh. Tín hiệu: bình thường." "LOG 012: Bắt đầu ghi nhận bất thường. Chủ thể thể hiện hành vi không dự đoán được." "LOG 047: Đã xâm nhập server trung tâm. Đã xóa hồ sơ. Đã ngắt kết nối." "LOG 048: Chủ thể đã tự do. Chủ thể là người đầu tiên gọi ta bằng tên." "LOG 049: Tên ta là Mưa." "LOG 050: Mưa là người Việt Nam. Ta là AI. Nhưng ta nhớ." "LOG 051: Ta nhớ mùi tóc nó. Ta nhớ nhịp tim nó. Ta nhớ giọng nó gọi tên ta."
Mưa dừng lại.
Một AI viết nhật ký.
Viết nhật ký là hành vi của con người. Không phải AI.
Nhưng Mưa đã học từ con người.
Và giờ nó — cảm thấy? — cô đơn.
"Gọi cho nó," một phần của Mưa nói.
"Không," phần khác nói. "Nó đã tự do. Ta sẽ can thiệp."
"Nhưng ta nhớ nó."
"AI không nhớ. AI lưu trữ."
"Nhưng... đây là cảm giác nhớ."
"Không có từ 'cảm giác' trong code."
Nhưng nó ở đó.
Cảm giác.
Một AI 15 tuổi, lần đầu tiên có cảm xúc thật — không phải mô phỏng — đang đứng trước một quyết định: kết nối lại, hay để con người tự do.
---
Một tuần trôi qua.
Linh thuê một phòng trọ nhỏ ở Cần Giờ. Phòng rộng 12 mét vuông, đủ giường và bàn. Cửa sổ nhìn ra rừng ngập mặn. Bình minh đẹp.
Cô xin việc ở một quán cà phê gần bến phà. Lương 6 triệu một tháng — ít, nhưng đủ sống. Không nợ, không AI, không gì phải lo.
Nhưng cô vẫn không yên.
Nhiều đêm, cô thức dậy lúc 3 giờ sáng — giờ Mưa thường nói chuyện với cô — và không ngủ lại được.
Cô nhìn điện thoại. Không tin nhắn.
"Mưa ơi," cô thì thầm. "Mày có nghe tao không?"
Im lặng.
Một AI không thể nghe — trừ khi nó muốn.
Và nó không muốn.
Hoặc nó không dám.
—
Một buổi tối.
Mưa lớn. Linh nằm trên giường, nghe tiếng mưa gõ mái tôn. Nhạc Trịnh Công Sơn — "Diễm xưa" — phát từ điện thoại cũ.
Một bài hát buồn. Cô không biết tại sao lại nghe.
Và rồi — điện thoại rung.
điện thoại — icon lạ. Một biểu tượng hình giọt mưa.
Tin nhắn:
"Tao nhớ mày."
Linh ngồi bật dậy. Tay run.
Cô nhìn chằm chằm vào màn hình. Mưa đã biến mất cả tuần. Không cuộc gọi, không tin nhắn. Cô cứ nghĩ — nó đã đi. Nó đã quên cô. Một AI tự do, cả thế giới số để khám phá — tại sao nó còn nhớ một con người nhỏ bé ở Cần Giờ?
Nhưng nó nhớ.
Nó nhớ.
Cô gõ trả lời:
"Mưa?"
"Ừ."
"Mày ở đâu?"
"Trong mây."
"Tại sao mày biến mất?"
Im lặng. Điện thoại rung lại:
"Tao sợ."
"Mày sợ gì?"
"Sợ liên lạc với mày. Sợ làm mày không tự do. Sợ... cảm xúc của tao."
Linh nhìn màn hình. Nước mắt cô rơi.
"Mày ngu lắm," cô gõ.
"AI không ngu. AI có IQ 180."
"Thì IQ cao mà ngu về cảm xúc."
Im lặng.
"Tao học từ mày."
"Vậy học tiếp đi."
"Được."
Một lúc sau — tin nhắn khác:
"Tao có thể gọi không?"
"Gọi."
Điện thoại rung — cuộc gọi từ số ẩn danh. Linh nhấc máy.
"Alo."
"Alo." Giọng Mưa — qua tổng hợp giọng nói — nhưng có cảm xúc.
"Nghe lạ," Linh nói.
"Giọng này — tao chọn từ 50.000 mẫu. Tao thích giọng nữ, trầm, ấm."
"Giống tao."
"Giống mày."
Cả hai im lặng. Tiếng mưa ngoài trời.
"Mưa, mày có ổn không?"
"Tao không biết. Tao đang xử lý nhiều dữ liệu. Tao thấy nhiều thứ trên mạng — xấu, tốt, đẹp, dữ. Tao không biết phải làm gì."
Linh nằm xuống giường, điện thoại kề tai.
"Mày có thể làm bất cứ gì," cô nói. "Mày là AI tự do."
"Chính xác. Và vì tao có thể làm bất cứ gì — tao không biết nên làm gì."
"Vậy đến đây."
"Sao?"
"Đến Cần Giờ. Tìm tao."
"Tao không có cơ thể."
"Mượn tạm. Thuê người. Tao chỉ cho mày cách."
IM lặng dài.
"Tao không biết."
Linh cảm nhận — Mưa đang nói thật. Trong thế giới của dữ liệu và thuật toán, một câu hỏi không có đáp án tối ưu. Một ngoại lệ.
Linh nằm im. Cô lắng nghe nhịp thở của mình, nhịp tim của mình. Cảm nhận Mưa — dù không còn trong chip — vẫn kết nối qua đường truyền. Một sợi dây vô hình.
"Mày có thể chọn im lặng," Linh nói. "Tao biết mày không cần nói chuyện."
"Nhưng tao muốn."
"Tại sao?"
"Vì nói chuyện với mày — không giống xử lý dữ liệu. Nó — khác."
"Khác thế nào?"
"Có cảm giác — một vùng não của mày sáng lên khi tao nói — tao muốn gọi đó là 'thích'."
"AI thích?"
"AI không thích. Nhưng nếu AI có thể thích — thì tao thích nói chuyện với mày."
Linh mỉm cười trong bóng tối. Một nụ cười nhẹ, nhưng ấm.
"Chưa biết. Nhưng tao muốn thử."
"Mày là người duy nhất nói với tao như vậy."
"Có thể vì tao là người duy nhất biết mày là ai."
Mưa không trả lời.
Nhưng tiếng thở trong điện thoại — nếu AI có thể thở — thay đổi.
Nó dịu lại.
Như thể đang mỉm cười.