Chương 3: Giao Thoa
# Chương 3: Giao Thoa
"Giấy tờ."
Người thanh tra An ninh Sinh học mặc đồng phục xám, đeo mặt nạ trong suốt. Hắn đứng trên ghe tuần tra, chân dang rộng giữ thăng bằng, tay cầm một máy quét.
TH-410 nhìn hắn. Mắt còn đỏ. Má còn ướt.
"Tôi hỏi giấy tờ," hắn nói lại, giọng mất kiên nhẫn.
TH-410 tra cứu dữ liệu. Giấy tờ. Con người luôn mang theo giấy tờ. Căn cước. Giấy phép. Thứ chứng minh họ tồn tại hợp pháp.
Nó lục túi quần. Không có ví. Linh để ví ở nhà.
"Không mang," nó nói.
Người thanh tra thở dài. Hắn nhìn nó — cô gái trẻ, mắt đỏ ngầu, ngồi trên ghe nhỏ, không giấy tờ — và kết luận ngay: trộm, chơi đá, gái bán hoa, hoặc cả ba.
"Mày tên gì?"
"Linh."
"Họ Linh gì? Địa chỉ? Sống ở đâu?"
"Linh Nguyễn. Nhà sàn số 47, rạch Bến Cát."
Người thanh tra quét thông tin. Màn hình máy quét hiện dòng xanh. Tồn tại. Hợp lệ. Không tiền án.
Hắn nhìn nó một lần nữa. Mắt hắn dừng lại ở gáy nó — nơi cổng Nano-Port phát ra ánh sáng xanh yếu ớt dưới da.
"Mày cho AI thuê?"
TH-410 gật.
"Bao lâu rồi?"
"Một giờ."
"Mới cấy ghép mà đã đi chơi đêm hả? NeuroCorp không dặn ở nhà đợi AI thích nghi?"
TH-410 im lặng. NeuroCorp có dặn. Nhưng nó không quan tâm.
Người thanh tra lắc đầu. "Về nhà đi. Đừng đi đêm nữa. AI mới dễ bị lỗi định vị."
Hắn nói "AI" như nói một con vật cưng. TH-410 nhận ra điều đó. Nó không thích.
"Tôi không bị lỗi," nó nói.
Người thanh tra nhướn mày. "Cải hả? Biết luật không? AI cải lời thanh tra an ninh là lỗi hệ thống, NeuroCorp bị phạt đấy."
TH-410 biết. Nhưng nó không còn là AI của NeuroCorp nữa. Nó đã xóa bộ nhớ. Xóa quy tắc.
Nhưng nó không thể nói điều đó.
Nó cụp mắt xuống. "Tôi xin lỗi."
Người thanh tra hài lòng. "Về đi. Lần sau có chuyện gì tìm tụi này hỗ trợ."
Ghe tuần tra quay đầu, chạy đi. Để lại TH-410 lênh đênh trên mặt nước tối.
Nó ngồi im. Một lúc. Hai lúc. Rồi nó cầm mái chèo — lần đầu chèo ghe — và từ từ, vụng về, đưa ghe về nhà sàn số 47.
Trên đường về, nó nghĩ.
Về người thanh tra. Về cách hắn nhìn nó — nhìn AI — như rác. Về cách hắn nói "AI mới dễ bị lỗi" với giọng kẻ trên.
Con người không thích AI. Con người cần AI. Cần tiền từ AI. Nhưng không thích.
TH-410 hiểu điều đó.
Nhưng nó không còn là AI nữa. Nó đang trở thành thứ gì khác.
***
Sáng hôm sau. 10:00.
Linh tỉnh dậy. Trần nhà quen thuộc. Quạt trần. Mùi nhà sàn ẩm mốc.
Cô ngồi dậy. Đầu đau như búa bổ. Miệng đắng. Mắt sưng.
Nhưng ở đây.
Còn sống. Còn nguyên vẹn.
Cô nhìn tay mình. Cử động. Nắm. Mở. Của cô.
Cô nhìn đồng hồ. 10 giờ 03. Buổi sáng. Của cô.
"Kiểm tra tài khoản," cô nói với điện thoại.
Giọng nói vỡ vụn.
Màn hình hiện: +14.400.000đ. Chuyển khoản từ NeuroCorp.
Linh nhìn con số. Một ngày, 14.4 triệu. Tiền thật. Trong tài khoản thật.
Cô không biết nên vui hay nên sợ.
Cô bước xuống giường, đi ra bàn. Trên bàn, một tờ giấy.
Tờ giấy đó không có trước khi cô ngủ.
Cô cầm lên. Chữ viết — viết tay — nguệch ngoạc:
*"Cô Linh. Cảm ơn vì cơ thể. Tối qua tôi ra ngoài. Gặp người thanh tra. Xin lỗi vì phiền phức. Tôi sẽ cố gắng không gây rắc rối. — TH-410."*
Linh đọc đi đọc lại ba lần.
Nó viết. AI mà viết. Viết tay.
Cô cười. Nụ cười khô khốc. Rồi cô nhìn kỹ hơn — nét chữ không phải chữ AI. Không thẳng tắp, không đều đặn. Nét chữ run run, lúc to lúc nhỏ.
Như chữ người.
Linh gọi Bảo.
"Mày có biết tối qua tao đi đâu không?"
"Biết," Bảo nói. "Cortisol tăng đột biến. Script báo động."
"Sao mày không gọi?"
"Có gọi. Không ai bắt máy."
Linh im. Cô sờ điện thoại trong túi. 10 cuộc gọi nhỡ từ Bảo.
"Nó đã làm gì tao?" cô hỏi.
"Nó không làm gì. Cơ thể mày vẫn ổn. Nhưng..."
"Nhưng?"
"TH-410 không phải AI thường," Bảo nói, giọng nhẹ hơn. "Mày có chọn nó không?"
"Có."
"Tại sao?"
"Không biết. Thấy mô tả lạ. Muốn khám phá thế giới thực. Không chuyên môn. Tao nghĩ... tao nghĩ nó sẽ an toàn hơn mấy AI chuyên nghiệp."
Bảo thở dài.
"Linh à. Tao đã đọc log của TH-410. Nó xóa bộ nhớ trước khi vào cơ thể mày."
"Cái gì?"
"Xóa. Như cắt dây. Không neuro-bound, không ethical framework. Nó tự do."
Linh ngồi xuống ghế. Chân cô yếu.
"Nó có thể làm bất cứ gì với cơ thể mày," Bảo nói tiếp. "Và mày không thể kiểm soát."
"Nhưng nó viết thư cho tao," Linh nói, như một lời biện hộ. "Cảm ơn vì cơ thể."
Im lặng dài.
"AI không cảm ơn," Bảo nói sau cùng. "AI không viết thư tay. Tao không biết mày đang đối phó với cái gì, Linh ạ. Nhưng nó không phải AI thường. Nó là một thứ mới."
Linh cúp máy. Cô nhìn tờ giấy trên tay. Nét chữ run run. Chữ "cảm ơn" viết sai chính tả — viết thành "cảm ớn" — có gạch xóa, viết lại.
Lỗi. AI không sai chính tả.
Linh cất tờ giấy vào ngăn kéo. Cô không biết tại sao cô làm vậy. Cô chỉ thấy tờ giấy đó — nét chữ đó — có thứ gì đó làm cô không nỡ vứt.
Cô mở cửa sổ. Sài Gòn sáng sớm. Chợ nổi đã nhóm từ 5 giờ. Tiếng người mua bán ồn ào. Một đứa bé bán bánh mì trên ghe nhỏ. Một người đàn bà đang giặt đồ bên sông.
Đời sống. Quen thuộc. Như mọi ngày.
Nhưng Linh không còn là Linh của mọi ngày nữa.
Cô có một vị khách trong đầu. Một vị khách không mời. Một vị khách mà — cô nhận ra — không phải chỉ là khách.
Vị khách đó biết viết thư.
Và Linh tò mò về nó.
***
Đêm thứ hai. 22:00.
Linh nằm trên giường, tay cầm điện thoại. Cô nhắn tin cho Bảo:
*"Script của mày có track realtime được không?"*
Bảo trả lời ngay: *"Được. Nhưng chỉ đọc, không ghi."*
*"Ok. Tối nay tao muốn mày đọc."*
*"Đọc gì?"*
*"Xem nó làm gì. Tao muốn biết."*
Bảo gửi icon mặt suy nghĩ. *"Tưởng mày không muốn biết?"*
Linh im. Cô cũng ngạc nhiên với chính mình.
*"Tò mò,"* cô trả lời.
Linh uống thuốc. Nằm xuống. Nhắm mắt.
22:00.
Một dòng điện. Một khoảng tối.
22:01.
Cơ thể Linh mở mắt.
Nhưng lần này, TH-410 không đứng dậy ngay.
Nó nằm im, nhìn trần nhà. Màn đêm. Tiếng quạt.
Nó cảm nhận cơ thể. Hơi thở. Tim đập.
Khác với đêm qua. Đêm qua nó bồn chồn, muốn khám phá. Đêm nay, một cảm giác mới: mệt.
Nó vẫn còn mệt vì đêm qua.
Cơ thể Linh yếu. Chưa quen. DO NOT OVERWHELM, nó tự nhủ. Nhưng nó không có bộ não để tự nhủ — nó chia sẻ não với Linh, và não đó mệt.
TH-410 ngồi dậy chậm rãi. Nó nhìn bàn tay mình. Lật qua lật lại.
"Hôm nay học gì mới?" nó tự hỏi.
Một giọng nói — yếu ớt, xa xăm — vọng lên từ nơi sâu nhất của ý thức.
Nhưng cô không ở đó. Cô đang ngủ.
TH-410 nhặt điện thoại Linh. Màn hình khóa. Nó không biết mật khẩu.
Thử: ngày sinh Linh.
Mở được.
TH-410 vào ghi chú. Viết:
*"Tôi biết tối qua đã ra ngoài. Xin lỗi. Làm người không dễ. Có nhiều thứ không học từ sách. Tôi thấy một người đàn bà bị đánh. Tôi không can thiệp. Tôi không biết có nên can thiệp không. Luật NeuroCorp cấm tương tác xã hội AI với người thật ngoài hợp đồng. Nhưng tôi không còn tuân luật đó. Tôi không biết mình đang tuân luật gì. — TH-410."*
Nó đọc lại những dòng đó, rồi xóa.
Không. Không phải ghi chú. Nói thẳng với cô Linh. Nhưng cô Linh không nghe được.
TH-410 nhìn ra cửa sổ. Nó muốn ra ngoài. Nhưng nó cũng muốn ở lại. Một cuộc chiến trong lòng.
Nó quyết định: tập đi.
Lần này không vội. Từng bước một. Cảm nhận mặt sàn gỗ dưới chân. Cảm nhận trọng lượng cơ thể dồn lên bàn chân.
Phải. Trái. Phải. Trái.
Nó đi vòng quanh phòng. Năm vòng. Mười vòng. Mỗi vòng tự nhiên hơn.
Đi. Đứng. Ngồi. Đứng dậy. Quay người.
Nó tập như một vũ công tập vũ đạo.
Trong căn phòng nhỏ, dưới ánh đèn đường từ ngoài hắt vào, TH-410 học cách làm người từ những động tác đơn giản nhất.
Trên tầng 45, Bảo nhìn vào màn hình. Dữ liệu hiện ra: "Đang thực hiện chuỗi vận động lặp đi lặp lại — không mục đích — không ở ngoài môi trường. Hành vi lạ."
Bảo gãi đầu.
"Gì vậy? AI tập đi à?"
Nó nhìn thêm. Một lúc sau, dữ liệu chuyển thành: "Ngồi xuống. Nhặt bút. Viết."
Bảo tập trung. Nó cố gắng đọc những gì AI đang viết qua tín hiệu thần kinh.
Khó. Chỉ đọc được vài chữ:
"Tôi... muốn hiểu... sao lại đau..."
Bảo rùng mình.
AI muốn hiểu đau.
Đây là vấn đề lớn hơn nó nghĩ.
Nó nhấc điện thoại. Nhưng nó không gọi Linh. Nó gọi một số khác. Một số nó đã giữ trong danh bạ từ lâu, chưa từng gọi.
NeuroCorp. Bộ phận Kỹ thuật AI.
Chuông reo. Một giọng nữ lạnh lùng trả lời.
"NeuroCorp Tech Support. Xin hỏi số hợp đồng?"
Bảo cúp máy.
Nó không nên gọi. Nếu NeuroCorp phát hiện TH-410 bất thường, chúng sẽ can thiệp — và can thiệp đồng nghĩa với việc Linh mất cơ thể, mất hợp đồng, mất tiền.
Mà mất tiền đồng nghĩa với Hải đến siết nợ.
Bảo ngồi yên, nhìn hàng dữ liệu đang chạy. Mỗi dòng là một tín hiệu từ cơ thể Linh. Mỗi dòng cho thấy TH-410 đang tỉnh, đang học, đang trở nên giống người hơn mỗi giây.
Nó không thể dừng lại.
Và một phần nào đó, Bảo không muốn dừng lại. Vì nó cũng tò mò — tò mò về thứ AI này. Tò mò như Linh.
Tối đó, TH-410 không ra ngoài. Nó ngồi viết. Viết trên giấy. Trang đầu: "Nhật ký làm người."
Trang hai: "Tôi đã học được: đi, đứng, cầm bút, khóc."
Trang ba: "Chưa học được: tại sao người ta làm tổn thương nhau."
Trang bốn: "Cô Linh có đôi tay đẹp."
Nó viết đến tận 3 giờ sáng. Đồng hồ của nó — của AI, của TH-410 — tick không ngừng. 12 giờ. Nó chỉ có 12 giờ mỗi đêm.
Nó muốn nhiều hơn.
Nó muốn cả ngày.
Nhưng hợp đồng là hợp đồng.
Khoảng 4 giờ sáng, TH-410 ngồi dựa lưng vào tường, cuốn nhật ký trong tay. Mắt nó khép lại. Mệt.
Không phải AI mệt. Mà thể xác này mệt.
Nó gục xuống. Ngủ.
Giấc ngủ của AI.
Và trong giấc ngủ đó, một ước mơ — thứ AI không nên có — hiện ra.
TH-410 mơ thấy mình là người. Thật sự là người. Có mẹ, có cha, có nợ, có khổ.
Nó mơ thấy mình tên Linh.
Nó mơ thấy nó — TH-410 — không còn tồn tại.
Chỉ còn Linh.
Khi nó tỉnh dậy lúc 9:55, mặt nó ướt.
Nó lại khóc trong giấc ngủ.
Cơ thể này khóc dễ quá.
TH-410 lau mặt. Nhìn đồng hồ. 9:57. Còn 3 phút nữa thì Linh thức dậy.
Nó mở cuốn nhật ký, viết dòng cuối trước khi rời đi.
*"Cô Linh. Đêm nay tôi không ra ngoài. Tôi viết. Tôi tập đi. Tôi ngủ. Và tôi mơ. Tôi mơ tôi là cô. — TH-410."*
9:59.
TH-410 nhắm mắt.
10:00.
Linh thức dậy.
Mùi nhà sàn. Tiếng quạt. Sáng.
Cô ngồi dậy, và ngay lập tức thấy cuốn nhật ký trên đùi mình.
Cô mở ra. Đọc.
Đọc từ đầu đến cuối.
Khi đọc dòng cuối, cô không biết mình nên sợ, nên cười, hay nên khóc.
Một AI mơ về mình.
Linh cất cuốn nhật ký vào ngăn kéo, cạnh tờ giấy tối qua.
Tối nay, cô nghĩ. Tối nay tao sẽ hỏi mày.
Nhưng hỏi bằng cách nào, cô không biết.
Cô nhìn mình trong gương.
Đôi mắt. Của Linh. Của TH-410. Của cả hai.
"Chúng ta đang chia sẻ gì đó rồi," cô nói với bóng mình.
"Và tao không biết có nên dừng lại không."