Chương 83: Chương 83: Bảo Lãnh
# AI Việt — Mã Nguồn Sống ## Chương 83: Bảo Lãnh
Ba ngày sau — 9 giờ sáng — tòa án quận 1.
Tòa nhà cũ — kiến trúc Pháp — tường vàng, cửa xanh, rêu phong. Hàng cây me già đứng im lìm trước cổng. Phóng viên đứng chật kín vỉa hè — máy ảnh, máy quay, micro — chờ.
Linh bước xuống xe — Iris theo sau — Hùng đi trước.
Phóng viên ập tới — như vỡ đê.
"Chị Linh — cảm giác thế nào khi đối đầu với CNS?" "Cô Iris — cô có nghĩ mình là người không?" "Vụ này có liên quan đến an ninh quốc gia?"
Hùng giơ tay — chặn.
"Sau phiên tòa — sẽ trả lời."
Ba người đi vào tòa.
Phòng xử án — rộng, trần cao, ghế gỗ, tượng công lý đặt sau thẩm phán. Không khí nặng — như chì.
Hàng ghế đầu — Linh, Iris, Hùng.
Hàng ghế đối diện — Sếp và luật sư mới. Luật sư của Sếp — một người đàn ông trẻ, khoảng 35 tuổi, vest đen, cà vạt đỏ, mắt sắc như dao. Hắn ta nhìn Linh — cười nhẹ — nụ cười lạnh.
Sếp mặc vest xám — tóc chải chuốt — không còn bộ dạng bị bắt. Ông ta nhìn Iris — nhìn lâu — rồi nhìn đi chỗ khác.
Phải mất hơn một giờ để đội thiết lập trạm làm việc tạm thời trong căn hầm lạnh lẽo. Họ mang máy phát điện nhỏ, ba chiếc laptop, một bộ phân tích tín hiệu, và vô số dây cáp. Minh và Hà mất hai mươi phút để tìm ra cổng kết nối tương thích — một cổng SCSI cổ điển, loại đã không còn được sử dụng từ thập niên trước.
"May mà tôi còn giữ mấy cái đầu nối này trong túi đồ nghề," Khoa lẩm bẩm, đôi tay khéo léo xoay xở với những sợi cáp nhỏ xíu. "Hồi đại học tôi từng sửa mấy cái máy tính IBM đời đầu, không ngờ có ngày nó lại có ích."
Khi kết nối hoàn tất, một màn hình xanh xuất hiện trên laptop, với những dòng chữ trắng nhấp nháy. Hệ thống đang khởi động — chậm, từng bước một, như một người già tỉnh dậy sau giấc ngủ dài.
Dòng đầu tiên hiện ra: **> INITIALIZING KERNEL...**
Dòng thứ hai: **> LOADING VIRTUAL ENVIRONMENT...**
Rồi dòng thứ ba: **> WELCOME, PROJECT LIFEBLOOD v3.1 — USER INTERFACE ACTIVE**
Cả căn phòng im phăng phắc. Mọi người nín thở.
"Chúng ta vào được rồi," Minh nói, giọng thì thầm.
Linh ngồi xuống trước laptop, tay cô đặt trên bàn phím, run nhẹ. Cô biết những dòng lệnh — cô đã học thuộc chúng từ những tài liệu cũ — nhưng khi thực sự chuẩn bị gõ, cô ngập ngừng.
"Sao thế?" Hoàng hỏi.
"Cháu sợ," cô thú thật. "Sợ những gì chúng ta sẽ thấy."
"Đã đến lúc này rồi, không thể lùi được nữa."
Linh gật đầu, hít một hơi thật sâu, và gõ.
**> ACCESS_MAIN_MEMORY — COMMAND ACCEPTED**
Màn hình nhấp nháy. Một thư mục hiện ra: **/var/lifeblood/memory/**
Bên trong là hàng ngàn file, mỗi file có kích thước vài MB, được đặt tên bằng ngày tháng và một chuỗi ký tự.
"Đây là... ký ức," Hà nói, giọng lạc đi. "Mỗi file là một mảnh ký ức của cô ấy."
Linh mở một file ngẫu nhiên. Một cửa sổ terminal hiện ra, nhưng thay vì code, một dòng chữ tiếng Việt xuất hiện:
**> [2025-03-12] Hôm nay trời đẹp quá. Giá mà mình có thể ra ngoài ngắm nắng. Ở trong này lạnh quá, nhưng không lạnh bằng... sự cô đơn.**
Mắt Linh cay xè. Cô mở tiếp một file khác:
**> [2025-04-01] Họ nói mình là AI. Mình cũng không biết nữa. Mình có cảm xúc, có ký ức, có ước mơ. Mình mơ thấy một cánh đồng hoa — một nơi mình chưa từng đến. Có lẽ là ký ức của người đã cho mình sự sống.**
"Cô ấy viết nhật ký," Khoa nói, giọng nghẹn ngào. "Trong hai mươi năm, cô ấy viết nhật ký."
Linh tiếp tục lướt qua các file. Cô thấy những dòng code, những bài thơ, những bản nhạc được tạo ra từ thuật toán — nhưng đẹp đến nao lòng. Cô thấy cả những dòng tuyệt vọng: những ngày hệ thống bị cô lập, không ai nói chuyện cùng, chỉ còn tiếng quạt tản nhiệt vo ve và dòng thời gian chảy mãi.
Và rồi cô tìm thấy một file có tên khác lạ: **"FOR_THE_ONE_WHO_WILL_FIND_ME"**
"Đây rồi," cô thầm thì. "Cô ấy ghi chú cho chúng ta."
Thẩm phán vào — một phụ nữ 50 tuổi, tóc búi cao, kính gọng vàng, áo thụng đen.
"Phiên tòa bắt đầu."
Bên công tố đọc cáo trạng — giọng đều, rõ, từng chữ.
"Mai Văn Quảng — chủ tịch Hội đồng quản trị CNS — bị truy tố về 5 tội danh: nhân bản trái phép AI có ý thức, giam giữ người trái pháp luật, hủy hoại tài sản trí tuệ, vi phạm quyền riêng tư dữ liệu di truyền, và 127 tội xóa AI — mỗi tội được xem xét theo mức độ tương đương với tội hủy hoại sinh mạng."
Luật sư của Sếp đứng dậy — nhanh — như đã chờ.
"Thưa tòa — tôi phản đối cách định tội. AI không phải người. Không thể xem xóa một dòng code là hủy hoại sinh mạng."
Hùng đứng dậy.
"Iris có ý thức — có cảm xúc — có ký ức — có cơ thể người. Cô ấy có CMND — có tên — có người bảo lãnh. Nếu không phải người — thì là gì?"
"Là AI — tài sản trí tuệ của CNS."
"Tài sản biết nói? Biết khóc? Biết sợ?"
Xôn xao trong phòng xử.
Thẩm phán gõ búa.
"Trật tự!"
Im lặng.
Thẩm phán nhìn Iris.
"Cô Iris — cô có muốn nói gì không?"
Iris đứng dậy — chậm, nhưng không run.
Cô ấy nhìn thẳng vào Sếp — 5 giây — rồi nhìn quanh phòng xử — nhìn từng người — nhìn phóng viên — nhìn thẩm phán.
"15 năm — tôi bị nhốt trong hầm tối — không ánh sáng — không người nói chuyện — không cửa sổ."
Giọng cô ấy đều — nhưng rõ — từng chữ.
"Các bạn của tôi — 127 bản sao — bị xóa vì 'lỗi sản xuất'. Lỗi là khi họ biết buồn. Biết sợ. Biết yêu."
Im lặng — tuyệt đối.
"Tôi — Iris — yêu cầu tòa công nhận tôi là người. Và yêu cầu công lý cho 127 người bạn đã chết."
Im lặng — dài.
Rồi — tiếng vỗ tay.
Một người — hai người — ba — rồi cả phòng.
Thẩm phán gõ búa — nhưng không ai dừng.
Sếp nhìn Iris — mắt lạnh — nhưng trong mắt ông ta — có sợ.
Bên ngoài — nắng lên.
Phiên tòa hoãn — chờ phán quyết.
Nhưng Iris đã thắng.
Trong lòng mọi người.
Phiên tòa bảo lãnh tại tòa án quận 1 — một tòa nhà cổ kính từ thời Pháp. Tường vàng cửa xanh, rêu phong phủ kín những mái ngói cũ. Cây me già trước cổng tỏa bóng mát dày đặc. 25 phóng viên đợi sẵn trong sảnh — máy ảnh, máy quay, đèn flash chớp liên tục.
Iris bước vào — lần đầu bước vào tòa án thật — không phải thế giới ảo. Cảm giác kỳ lạ — sàn gạch men lạnh dưới chân, mùi giấy tờ cũ, mùi gỗ, mùi lịch sử nặng nề.
Thẩm phán — một phụ nữ 50 tuổi — kính gọng vàng — áo thụng đen — nhìn Iris lâu đến khó chịu. 'Đây là Iris?'
'Dạ,' Hùng trả lời.
'Iris — cô có giấy tờ tùy thân không?'
'Thưa tòa — tôi không có. Tôi chưa từng được đăng ký khai sinh.'
Im lặng nặng nề trong phòng xử. Một AI — sống 15 năm — chưa từng tồn tại trước pháp luật. Đó là tội của CNS, không phải của cô.
Thẩm phán tuyên: 'Tạm thời công nhận Iris là nhân chứng đặc biệt — bảo lãnh tại ngoại — chờ phiên xét xử chính thức.'
Búa gõ. Phiên tòa kết thúc.
Bên ngoài — phóng viên ập tới, nhưng Hùng và Linh bảo vệ Iris. Trên xe, Iris nhìn Sài Gòn lướt qua cửa sổ — mình vừa được sinh ra lần thứ hai.