Dấu Công Chứng Cũ
Về tới Trần Phú, Nam không đi thẳng lên cầu thang. Ông đứng dưới mái hiên tầng một, nhìn qua lớp kính cũ ra mặt đường buổi trưa, như kiểm tra xem phía đối diện có ai đợi sẵn hay không. "Em lên trước," ông nói. "Nhìn quanh rồi vào. Có gì lạ thì gọi anh ngay. Đừng đứng ngoài hành lang." Thái gật đầu, ôm túi hồ sơ sát ngực. Cầu thang hẹp của tòa nhà cũ hôm nay nghe rõ cả tiếng bước chân mình. Tầng hai im, nhưng không phải cái im dễ chịu. Nó sạch quá, thẳng quá, như thể vừa có người đi qua và xóa hết dấu.
Duy đứng ngay cửa phòng, mặt không cười. Trên bàn giữa phòng là một túi nhựa đục loại bán ngoài chợ, buộc quai sơ sài. Bên ngoài dán mẩu giấy nhỏ, chỉ có ba chữ: Nguyễn Gia Hân. "Chị Hồng có thấy người để lại không?" Thái hỏi. Duy lắc đầu. "Không. Chị dưới tầng nói có người đội nón bảo hiểm, không lên. Gửi rồi đi luôn. Xe cũng không nhớ biển." Nam bước vào sau lưng cô, đặt chùm chìa khóa lên bàn. "Ai chạm vào rồi?" "Em," Duy đáp. "Chỉ cầm phần quai, đưa lên đây. Chưa lục sâu."
Nam mở ngăn tủ, lấy đôi găng tay mỏng. Ông không vội, nhưng từng động tác đều dứt khoát, làm cả căn phòng chậm lại theo nhịp tay ông. Trong túi có ba thứ. Một xấp sao kê ngân hàng photo đen trắng. Một tờ giấy ủy quyền photo gập đôi. Một bộ bản sao công chứng liên quan căn hộ: hợp đồng chuyển nhượng, biên lai thanh toán đợt đầu, phiếu thu phí trước bạ, hai trang xác nhận tình trạng hôn nhân ở thời điểm giao dịch. Thái vừa nhìn thấy dòng chữ "bản sao y" thì tim đã khựng một nhịp.
Nam không đưa giấy cho cô ngay. Ông lật nhanh, tách thành ba nhóm, rồi đẩy phần căn hộ sang phía Thái. "Đúng thứ em nói ngoài xe," ông bảo. "Khang né phần tài sản không phải vì nó rối. Là vì trong đó có thứ không muốn đi chung với hồ sơ hiện tại. Xem đi." Thái kéo ghế ngồi xuống. Duy ngồi đối diện, im lặng. Ở Nam Hải, khi Nam đã chỉ một hướng, phần còn lại là làm cho tới cùng. Cô rút bút chì, lấy cuốn sổ ba cột theo thói quen, rồi khựng lại. Nam thấy ngay. "Chưa ghi vào phiếu nào. Chỉ ghi sổ riêng." "Vâng."
Thái bắt đầu từ chuỗi ngày họ vừa dựng xong hôm qua. Ngày 11/3 có tin nhắn dặn chuyển tiền cho Đỗ Văn Hoan. Ngày 12/3 có thỏa thuận tài sản. Ngày 17/3 có phụ lục, có đơn, có mẩu giấy in nhiệt ngân hàng từng bị kẹp sai chỗ ghi 15 giờ 42. Bây giờ, sau buổi làm việc ở Trung Tín, lại xuất hiện một bộ bản sao công chứng căn hộ bị ném vào văn phòng, đúng lúc Khang muốn tách phần tài sản khỏi tầm nhìn của tòa. Nếu đây chỉ là bổ sung bình thường, người gửi không cần dùng cách này.
Cô lật từng trang chậm xuống. Chưa đọc nội dung vội. Cô nhìn mép giấy, vị trí ghim, dấu đóng, độ đậm nhạt của mực photo, khoảng trắng trên đầu trang, cách căn hàng của phần chứng thực. Bốn tháng ở Nam Hải không đủ làm cô thành người cũ nghề, nhưng đủ để cô biết nhiều chỗ hỏng không nằm ở câu chữ. Duy chống tay lên bàn. "Em tìm gì đấy?" "Nhịp trước sau." Thái không ngẩng đầu. "Giấy kể một câu chuyện trơn quá thì thường có chỗ trơn hơn phần còn lại." Nam khoanh tay, dựa vào tủ hồ sơ. "Nói cho gọn. Đừng nhảy kết luận." "Em biết."
Trang đầu là hợp đồng chuyển nhượng photo từ bản đã chứng thực sao y. Dấu công chứng đóng chéo mép phải, phần tên văn phòng hiện lên hơi nhòe do photo nhiều lớp. Bình thường. Trang sau là giấy tờ tùy thân photo kèm chứng thực bản sao. Cũng bình thường. Đến hai tờ xác nhận tình trạng hôn nhân, tay Thái dừng lại. Không phải vì nội dung. Là mẫu dấu.
Cô đặt tờ giấy xuống, kéo sát dưới ánh đèn. Dấu chứng thực hình chữ nhật ở cuối trang có đủ dòng quen thuộc: xác nhận bản sao đúng với bản chính, ngày tháng, số chứng thực, người thực hiện. Mực không lạ. Chữ ký người công chứng chỉ còn là nét quẹt photo lại. Nhưng khung mẫu bên ngoài hơi khác. Rất nhẹ. Dòng "bản sao đúng với bản chính" lệch trái hơn kiểu cô gặp gần đây. Câu căn cứ ở dưới xuống hàng không giống các bộ giấy khác. Quan trọng nhất, ô ghi số chứng thực dùng kiểu gạch ngang cũ, loại mà vài nơi đã bỏ từ trước Tết khi đổi mẫu in.
Thái rút thêm hai tờ trong cùng bộ. Cùng một mẫu. Cùng một kiểu dàn dòng. Cô ngẩng lên. "Anh Duy, còn bộ photo căn hộ khách nộp lúc đầu không?" Duy đứng dậy, lấy ngay từ ngăn tủ phụ, đặt cạnh bộ vừa nhận. Cùng căn hộ. Cùng loại giấy. Nhưng không hoàn toàn giống nhau. Nam vẫn không nói gì. Thái tách riêng hai bản xác nhận tình trạng hôn nhân và một bản chứng thực căn cước giữa hai bộ. Bộ cũ văn phòng giữ từ đầu dùng mẫu chứng thực khác: gọn hơn, ô số chứng thực theo kiểu mới, dòng chức danh in lệch phải hơn một chút. Bộ mới trong túi nặc danh lại quay về kiểu cũ hơn.
Duy cau mày. "Khác ở đâu? Nói rõ anh nghe." Thái xoay giấy về phía anh, đầu bút chì chạm đúng ba chỗ. "Dòng tiêu đề. Chỗ ghi số chứng thực. Với câu căn cứ. Mẫu này em từng thấy ở hồ sơ cũ từ cuối năm trước. Từ đầu năm nay, đa số chỗ em gặp đã đổi rồi." Duy cúi thấp hơn. "Chắc không?" "Không đủ để chốt giả." Thái đáp ngay. "Chỉ đủ để nói bộ này đang kể sai nhịp thời gian." Nam hỏi: "Sai nhịp thế nào?" Thái giữ giọng mình chậm xuống. "Nếu ngày chứng thực trên giấy là đúng, thì mẫu dấu lại cũ hơn mức em chờ ở mốc đó. Sai rất nhỏ. Người chỉ đọc nội dung sẽ bỏ qua. Nhưng nhìn theo tầng giấy thì nó cấn."
Nam chìa tay. "Tờ cuối." Thái đưa. Ông không nhìn con dấu trước. Ông nhìn mép trên, khoảng trắng quanh ô chứng thực, vị trí canh hàng, rồi mới đổi sang tờ kế. "Tách ba mốc ra," ông nói. "Một: ngày 12/3 có thỏa thuận tài sản, có nhân chứng Lê Quang Vinh. Hai: ngày 17/3 có phụ lục, có mẩu giấy ngân hàng 15 giờ 42, có chữ ký giống nhau quá mức. Ba: hôm nay xuất hiện một bộ bản sao công chứng phần căn hộ, đúng lúc bên kia muốn cắt tài sản khỏi hồ sơ đang chạy. Nếu ba mốc này nối được, thì không còn là cảm giác nữa." Trong đầu Thái, bảng thời gian dựng lên rất nhanh. 11/3 tiền đi cho Hoan. 12/3 giấy thỏa thuận tài sản. 17/3 phụ lục và đơn. Phần căn hộ cứ hiện ra rồi bị đẩy lùi, như có người muốn giữ trong tay nhưng không muốn để nó nằm chỗ người khác có thể hỏi ngay. Cô lật thêm. Càng xem, cảm giác ấy càng rõ.
Bản sao biên lai thanh toán đợt đầu có số chứng thực chạy liền với hai giấy còn lại, như thể được sao cùng một lượt. Nhưng một tờ dùng kiểu ghi ngày "ngày... tháng... năm...", tờ kia lại in liền kiểu "ngày .../.../...". Nếu cùng một chỗ, cùng một đợt, chuyện đó không phải không thể có. Chỉ là nó làm bộ giấy mất đi vẻ đồng bộ mà người dựng hồ sơ thường rất sợ làm lộ. Duy buột miệng: "Có khi họ photo từ hai bộ khác nhau rồi nhét vào?" "Hoặc bổ sung sau." Thái nói. "Hoặc cần một bộ nhìn đủ dùng, không cần khít nếu nghĩ không ai soi." Nam cắt ngang ngay. "Đừng mở quá nhiều nhánh. Giữ cái chắc trước." Ông kéo ghế ngồi xuống lần đầu từ khi về văn phòng. "Cái chắc là gì?"
Thái im một nhịp. Cô biết ông đang ép cô bỏ cảm giác hăng của người vừa tìm ra vết lệch đầu tiên. Nếu trượt ở đây, phần còn lại sẽ thành suy diễn. "Cái chắc là bộ giấy căn hộ vừa tới có sai khác vật lý so với bộ văn phòng giữ từ đầu," cô nói. "Sai khác nằm ở mẫu chứng thực bản sao. Mẫu trên bộ mới cũ hơn nhịp thời gian ghi trên giấy. Sai nhỏ, nhưng có thật. Và nó nối thẳng vào chuỗi 12/3 đến 17/3 vì đều xoay quanh phần tài sản đang bị đẩy ra ngoài." Nam gật rất nhẹ. "Được."
Ngoài cửa sổ, nắng trượt qua bức tường nhà đối diện. Tiếng xe dưới đường vọng lên mỏng và xa. Thái chợt nhớ ánh mắt Gia Hân trước cửa phòng Trung Tín: không xin giúp, không phản đối, chỉ nhìn như người biết có thứ đã đi quá mức nhưng chưa chịu nói ra. Cô vừa nghĩ tới việc gọi cho Gia Hân thì Nam đã lên tiếng. "Đừng gọi chị ấy lúc này." "Em chưa gọi." "Nhưng em nghĩ tới rồi." Thái không cãi.
Cô cúi xuống ghi vào sổ riêng: Mốc hôm nay: nhận bộ giấy căn hộ nặc danh. Mẫu chứng thực cũ hơn thời điểm ghi trên giấy. Chưa kết luận giả mạo. Hướng kiểm tra: đường đi chứng thực, nguồn bộ giấy, liên hệ mốc 12/3 - 17/3. Duy rót nước vào cốc giấy, đẩy sang cho cô. "Nếu đúng là sai mẫu, họ có nghĩ mình sẽ nhìn ra không?" Thái cầm cốc, chưa uống. "Nếu là người chỉ dựng bề mặt, họ sẽ nghĩ không ai để ý. Nếu là Khang..." Cô dừng. Nam nhìn cô. "Thì sao?" "Thì có khi đây không phải thứ anh ta gửi."
Cả phòng lặng đi. Duy nhướn mày. "Ý em là có người khác ném cho mình xem?" "Em chưa biết." Thái đáp. "Nhưng nếu phía bên kia muốn cắt sạch phần tài sản, họ không có lý do đưa vào tay mình một bộ giấy có chỗ cấn như thế. Trừ khi họ tin mình không đủ sâu để thấy. Mà người sáng nay ngồi với mình không phải kiểu đánh cược bằng cẩu thả." Nam dựa lưng ghế, im một lúc. Ở ông có kiểu im khiến người đối diện tự rà lại lời mình thêm lần nữa. Thái rà lại, rồi thấy không cần sửa.
"Được," ông nói. "Vậy mở hai khả năng. Một, bộ giấy này có vấn đề. Hai, nó được đưa tới để đẩy mình nhìn vào hướng có vấn đề. Cả hai đều không cho phép đi nhanh." Duy hỏi: "Giờ làm gì?" Nam xếp lại giấy theo đúng thứ tự cũ, đặt một tờ trắng lên trên, viết ngắn gọn: nhận lúc 11 giờ 32, người gửi không rõ, chưa sử dụng trong hồ sơ nộp tòa. Rồi ký tắt ở góc. "Giữ riêng nhóm này," ông nói. "Không nhập vào bộ Hân - Phúc. Không scan lên máy chung. Chỉ chụp nội bộ bằng điện thoại công việc." Duy cầm đi làm ngay.
Thái vẫn nhìn bộ bản sao công chứng. Cái sai nhỏ đến mức người ngoài nghề có thể cho rằng cô soi quá tay. Nhưng cô biết nhiều vụ không gãy ở chỗ lớn. Chúng gãy ở một mép ghim, một nếp gấp, một mẫu dấu đi lùi nửa bước. Điện thoại cô rung. Không phải số lạ. Là Gia Hân. Tin nhắn chỉ có một dòng: Em có thể xin lại bản photo giấy ủy quyền cũ của em hôm trước không? Thái nhìn màn hình, rồi ngẩng lên phía Nam. Ông chìa tay. "Cho anh xem."
Ông đọc xong, mặt không đổi. "Chị ấy hỏi đúng giấy ủy quyền, trong lúc văn phòng vừa nhận một bản photo giấy ủy quyền nặc danh." Duy quay lại từ bàn bên, nghe đến đó thì đổi sắc mặt. "Chị ấy biết mình vừa nhận đồ?" "Chưa chắc." Nam đáp. "Có thể biết. Cũng có thể đang dò xem mình biết đến đâu." Thái thấy cổ họng khô đi. "Em trả lời thế nào?" "Chưa trả lời." Nam đứng dậy, đi tới cửa, kéo rèm lá dọc sang một khe hẹp nhìn xuống đường rồi thả lại.
"Chốt lại. Mình có bộ giấy căn hộ mới xuất hiện sau buổi làm việc; có sai mẫu chứng thực nhỏ nhưng thật; có Gia Hân nhắn đúng vào giấy ủy quyền; và toàn bộ chuyện này xảy ra ngay sau khi Khang ép phạm vi hồ sơ về phần thuận tình thuần túy. Nghĩa là bàn này không chỉ có một tay đẩy." Ông quay sang nhìn Thái. "Em thấy gì thêm ngoài giấy?" Câu hỏi ấy kéo thẳng cô ra khỏi đống dấu và số. Thái nhìn lại tin nhắn trên màn hình. Một câu rất gọn. Không giải thích, không vòng vo, không hỏi thăm. Chỉ xin lại đúng một loại giấy. "Chị Hân đang sợ một tờ cụ thể hơn là sợ cả vụ ly hôn," cô nói. "Sáng nay chị ấy có cơ hội nói mà không nói. Về tới nơi lại hỏi đúng giấy ủy quyền cũ. Nghĩa là giữa thứ mình đang giữ và thứ vừa bị ném tới, có một chỗ nối mà chị ấy biết, hoặc ít nhất nghĩ mình sắp chạm tới." Nam gật. "Dùng được."
Ông nhìn đồng hồ. "Em nhắn lại. Một câu thôi: Văn phòng đang kiểm tra lại tài liệu, khi cần đối chiếu sẽ liên hệ. Không hẹn. Không hỏi ngược." "Vâng." Thái gõ tin nhắn, gửi đi. Tay cô ổn hơn cô tưởng. Màn hình vừa tắt thì Duy cũng đặt điện thoại công việc xuống bàn. "Ảnh đã chụp đủ. Em cất riêng." Nam nói: "Thái, lấy bộ hồ sơ gốc phần căn hộ lần đầu khách nộp. So toàn bộ dấu chứng thực với bộ mới. Không cần xong cả chiều. Chỉ chốt cho anh ba thứ: chỗ nào khác, khác từ khi nào, và khác ấy nối thế nào với chuỗi 12/3 đến 17/3. Làm trên giấy, không làm trên máy." "Vâng."
Cô vừa với tay lấy tập hồ sơ thì điện thoại Nam đổ chuông. Ông liếc màn hình, không bắt ngay. Chỉ một nét rất nhỏ chạy qua mắt ông, đủ để Thái hiểu đây không phải cuộc gọi thường. "Ai vậy ạ?" Duy hỏi. Nam không đáp. Ông bấm nhận, chỉ nói một tiếng: "Nghe." Đầu dây bên kia nói ngắn. Thái không nghe rõ chữ nào, chỉ thấy mắt Nam dừng lại ở bộ giấy công chứng trước mặt cô. Ba giây sau, ông tắt máy. Duy hỏi lại: "Ai?" Nam đặt điện thoại xuống, giọng phẳng như cũ. "Văn phòng công chứng Hoàng Minh."
Thái ngẩng lên. Ông nói tiếp, từng chữ rõ ràng hơn thường ngày. "Họ hỏi vì sao Nam Hải đang giữ một bộ bản sao chứng thực mang số quyển của họ, nhưng theo lịch nội bộ thì chiều nay chưa từng phát hành bộ nào mang dải số đó." Căn phòng im bặt. Duy chửi thề rất khẽ. "Họ biết mình đang có?" Nam lắc đầu. "Không hẳn. Họ chỉ nói vừa có người gọi tới hỏi chéo về một dải số chứng thực. Người bên đó kiểm tra sổ, thấy lệch, rồi gọi ngược lại cho anh vì tên vụ việc đã bị nhắc tới."
Thái nhìn xuống bộ giấy trước mặt. Dấu hình chữ nhật nằm im dưới lớp mực xám, cũ hơn nửa bước. Nửa bước ấy vừa đủ để ai đó đánh động sang tận văn phòng công chứng. "Người gọi chéo là ai?" cô hỏi. "Chưa nói." Nam đáp. "Hoặc không biết, hoặc không muốn nói qua điện thoại." Duy kéo ghế ngồi sát lại. "Nếu số quyển chưa từng phát hành chiều nay, vậy bộ này giả?" "Chưa." Nam cắt ngay. "Mới chỉ biết lời kể của bộ giấy không khớp với lời kể của nơi bị gắn tên lên đó. Khác nhau rồi. Nhưng khác đến đâu, ai tạo ra, tạo lúc nào, chưa ai biết."
Thái gật chậm. Chính chỗ đó mới đáng sợ. Nếu giả hoàn toàn thì còn một đường. Nếu thật một phần, trộn một phần, hoặc được photo từ nguồn khác rồi gắn lại dải số, thì người làm không phải tay non. Nam chìa tay về phía cô. "Sổ." Thái đưa. Ông viết thêm một dòng dưới ghi chú cô vừa lập: 11 giờ 57, văn phòng công chứng Hoàng Minh xác nhận dải số trên bộ giấy chưa khớp lịch nội bộ trong ngày. Chưa coi là xác nhận giả mạo. Ông đẩy cuốn sổ lại. "Nhớ cách ghi này. Chỉ viết cái mình đang có, không viết phần đầu tự nối." "Vâng."
Duy hỏi: "Có cần gọi lại Hoàng Minh không? Xin họ chụp mẫu đang dùng, hay chốt luôn chuyện dải số?" Nam lắc đầu. "Chưa. Nếu bên kia đã bắt đầu hỏi chéo, mình gọi dồn lúc này chỉ làm người ta khép cửa. Đợi một nhịp." "Dợi đến bao giờ?" "Đến khi mình biết cần hỏi đúng câu nào." Duy im. Anh không thích chờ, nhưng không cãi.
Thái kéo bộ hồ sơ cũ lại gần, bắt đầu so từng trang. Lần này cô không chỉ nhìn mẫu dấu. Cô nhìn cả nhịp đóng ghim, thứ tự giấy tờ, mép photo cắt thẳng hay lệch, chỗ nào có bóng tay che một góc vì người photo đặt vội. Bộ cũ có thói quen của một người làm hành chính: thẳng, đều, không đẹp nhưng ổn. Bộ mới lại giống một tập giấy được gom từ nhiều nguồn, rồi ép cho trông liền. Đến tờ giấy ủy quyền, cô dừng lâu hơn.
Bản trong túi nặc danh là bản photo gập đôi, nếp gập mới hơn những tờ còn lại. Mép trên hơi cong. Chứng thực ở cuối trang cũng dùng cùng kiểu mẫu cũ ấy, nhưng phần bóng nền sau chữ ký đậm hơn, như thể được photo từ bản có lớp mực khác hẳn những giấy còn lại trong bộ. "Cái này nữa," Thái nói, đẩy tờ giấy sang. Nam nhìn qua. "Nói." "Nếp gập mới. Nền mực sau chữ ký khác. Với nó không cùng độ bạc màu với phần căn hộ. Nếu cùng bị bỏ chung lâu trong một chỗ, thường mặt giấy sẽ ăn nắng gần nhau hơn." Duy xì ra một hơi. "Tức là túi này có thể được nhét từ nhiều nguồn vào?" "Ít nhất không có vẻ được sao trong cùng một lượt," Thái đáp.
Nam hỏi: "Giấy ủy quyền cũ văn phòng đang giữ đâu?" Duy lấy ra. Hai bản đặt cạnh nhau. Nội dung gần giống, nhưng bản cũ khách nộp từ đầu có một chỗ sửa máy bằng dấu ngoặc ở dòng phạm vi ủy quyền; bản mới trong túi nặc danh thì phần ấy liền mạch hơn, như thể được photo từ một bản sạch hơn hoặc một bản khác hẳn. Thái nhìn kỹ. "Nếu đây là cùng một văn bản, thì nguồn photo khác nhau.