Văn Phòng Bắt Đầu Cô Lập Cô
Điện thoại rung thêm một nhịp nữa trước khi Thái nhấc máy.
"Em còn ở đó?" Giọng Phan Đức Nam thấp, không vòng.
"Còn."
"Khóa tập giấy lại. Sáng mai tới sớm. Đừng nói nội dung mảnh giấy đó với ai ngoài Duy."
Thái nhìn dòng chữ mực xanh trong túi nhựa. "Anh đang ở đâu?"
"Không cần biết lúc này." Nam ngắt một nhịp. "Từ giờ tới sáng, nếu có thêm tin nhắn thì chụp, ghi giờ, thôi. Về nhà."
Cuộc gọi kết thúc nhanh như cách ông thường cắt bớt những gì chưa muốn cho người khác chạm tới.
Duy vẫn đứng cạnh bàn, hai tay chống lên mép gỗ, mắt dừng ở chồng tài liệu bị tách lớp: bản thỏa thuận 12/3, phụ lục 17/3, mẩu in nhiệt 15 giờ 42, ghi chú về Lê Quang Vinh, dòng tên Đỗ Văn Hoan, mảnh chụp mặt sau bìa vàng. Mọi thứ đều đúng vị trí. Chỉ có cảm giác trong phòng đã lệch đi.
"Em cất đi." Duy nói.
Thái cho mảnh giấy vào túi, khóa lại cùng tập "Theo dõi kín". Lúc tắt đèn, cô vẫn còn nghĩ đến một câu: giấu nơi câu chuyện bắt đầu. Không phải tên người ký. Không phải căn hộ. Không phải ngày 17/3. Vậy nơi bắt đầu thật sự nằm ở tầng giấy cư trú, ở bàn giao bìa, hay ở một chuyện cũ còn trước cả lúc Hân - Phúc bước vào vụ ly hôn này?
Không ai trả lời cô trong đêm đó.
Sáng hôm sau, Thái tới Nam Hải sớm hơn thường lệ. Đường Trần Phú còn chưa đông hẳn, nhưng tầng hai văn phòng đã có tiếng ghế kéo, tiếng máy in khởi động, tiếng giấy được xếp thành từng xấp ngay ngắn. Nhịp quen thuộc vẫn vậy. Chỉ có thứ vô hình đổi khác từ lúc cô bước vào.
Chị Hồng ở bàn hành chính ngẩng lên, cười rất mỏng rồi cúi xuống ngay.
"Cà phê em để trên quầy."
"Em cảm ơn chị."
Bình thường chị sẽ nói thêm một câu về khách hẹn, về điện thoại nhỡ, về hồ sơ nào cần ký trước. Hôm nay không có. Ngay cả tờ phiếu chuyển việc đặt cạnh ly cà phê cũng không mang nét chữ quen thuộc phân đầu việc cho cô. Chỉ là hai bộ hồ sơ hợp đồng dân sự đã được gạch tên người xử lý sẵn: Duy và một bạn thực tập viên mới.
Thái đứng yên nửa nhịp, rồi cầm ly cà phê đi vào.
Trong phòng làm việc chung, hai người ở bàn cuối đang nói nhỏ chuyện lịch nộp đơn. Thấy cô mở cửa, câu chuyện dừng giữa chừng như bị cắt chỉ. Một người quay sang mở máy tính. Người kia lật lịch, hỏi sang chuyện khác, hơi gượng mà vẫn cố tỏ tự nhiên.
Thái kéo ghế ngồi. Màn hình máy tính sáng lên, thư nội bộ đã có vài dòng cập nhật. Mấy việc cô thường được giao rà sơ bộ đầu vào đã đi thẳng sang Duy hoặc Nam duyệt. Phần còn lại là chỉnh câu chữ một bộ đơn dễ, in lại phụ lục thuê nhà, gọi xác nhận lịch công chứng cho một khách cũ không liên quan.
Việc không khó. Cũng không gần lõi.
Cô mở sổ theo dõi nội bộ. Cột tên người xử lý đã bị đổi từ tối qua lúc nào không rõ. Vụ Hân - Phúc vẫn giữ mã hồ sơ riêng, nhưng phần "liên hệ ngoài", "nhận bổ sung trực tiếp", "tiếp khách đột xuất" đều có bút đỏ ghi: chỉ Nam hoặc Duy.
Thái đọc lại một lần nữa rồi đặt cuốn sổ xuống.
Duy tới lúc bảy giờ năm mươi ba. Anh mang theo hai ổ bánh mì, một cho mình, một đặt lên bàn Nam. Đi ngang qua chỗ Thái, anh chậm chân rất khẽ.
"Nam lên chưa?"
"Chưa." Thái nhìn anh. "Sổ phân việc đổi rồi."
Duy không đáp ngay. Anh kéo ghế ngồi, mở máy, cắm sạc điện thoại, làm liền ba động tác như đang cần cho tay bận trước khi nói điều gì.
"Ừ."
"Anh đổi?"
"Nam đổi."
Một khoảng im mỏng rơi xuống giữa hai bàn.
Duy cắn một miếng bánh mì, nhai xong mới nói tiếp, giọng thấp, mắt vẫn nhìn màn hình. "Mấy việc dễ lộ mặt giữ lại. Hồ sơ đầu vào mới, khách vãng lai, mấy chuyện miệng ngoài quầy. Tạm thời vậy."
"Tạm thời vì em?"
"Vì vụ này." Anh sửa, rồi lại thêm sau một nhịp. "Và vì em đang ở giữa vụ này."
Câu nói không nặng giọng. Chính vì thế nó càng khó phản bác.
Nam tới sau đó mười phút. Ông không vào phòng riêng ngay mà đứng cạnh bàn lớn giữa phòng, gọi nhanh từng người bằng tên, phân lại việc trong ngày. Giọng vẫn gọn, thái độ vẫn như mọi hôm. Nhưng cách ông đặt giới hạn thì không.
"Hồ sơ đầu vào sáng nay chị Hồng lọc trước."
"Mọi khách không hẹn về vụ Hân - Phúc báo tôi hoặc Duy."
"Không trao đổi miệng phần bổ sung vụ này ngoài phòng trong."
Đến lượt Thái, ông đặt xuống bàn cô một tập giấy mỏng và nói: "Em rà lại bản trình bày cư trú theo phiếu nhắc của tòa. Chỉ phần đó."
"Phần bảng đối chiếu căn hộ hôm qua—"
"Để đó."
Nam nói xong chuyển sang dặn người khác về lịch công chứng lúc mười giờ. Không có chỗ chen thêm.
Thái nhìn tập giấy trước mặt. Đó là phần công việc cô làm được, làm chắc. Nhưng ông đã cắt ra đúng đoạn ít nguy cơ nhất của vụ, như cắt một người khỏi phần giữa của sợi dây chỉ để họ còn đứng gần mà không còn giữ được đầu mối.
Buổi sáng trôi bằng nhiều âm thanh quen: điện thoại reo, máy in chạy, ghim bấm lách cách, khách gọi hỏi giờ ký. Thái làm hết phần được giao, nhanh và sạch. Càng làm xong sớm, cô càng thấy rõ mình bị để ra ngoài nhịp trao đổi quan trọng.
Lúc chín giờ hơn, có một người đàn ông tới hỏi hợp đồng thuê mặt bằng. Nam tiếp. Bình thường, Thái hay được gọi vào ngồi ghi ý chính. Hôm nay cửa phòng tiếp khách khép lại từ bên trong.
Mười giờ kém, chị Hồng cầm hai bộ hồ sơ bước qua bàn cô rồi khựng một chút như nhớ ra điều gì. Chị quay đầu nhìn vào phòng Nam, rồi đi luôn sang chỗ Duy.
"Làm ơn photo giúp chị bản này, khách đang chờ."
Duy nhận.
Thái nhìn theo bộ hồ sơ đi qua tay người khác, không nói gì. Cảm giác bị lấy bớt việc không ập đến như một cái tát. Nó đều và kín hơn, như nước rút dần khỏi chân người đứng trên cát.
Gần mười một giờ, điện thoại bàn trong phòng Nam đổ chuông. Qua lớp cửa kính mờ, Thái thấy Nam nghe máy, nói ngắn, rồi gọi Duy vào. Cửa khép thêm lần nữa.
Cô cúi xuống bản trình bày cư trú, sửa một chữ "sống chung" thành "cùng địa chỉ nhưng sinh hoạt tách biệt", rồi ngừng bút. Đó là chính xác pháp lý. Cũng là kiểu chính xác nhỏ mà văn phòng lúc này vẫn cho phép cô chạm vào.
Khi Duy ra, trên tay anh là một bìa xanh khác. Anh không nhìn cô ngay mà đặt nó vào ngăn khóa bàn mình, quay chìa hai vòng.
Thái đứng dậy, cầm tập giấy đã sửa xong sang bàn Nam. Ông đang ký một hợp đồng ủy quyền khác, không ngẩng lên.
"Phần cư trú em sửa xong rồi."
"Để đó."
Thái đặt xuống. Không đi. Nam ký thêm một chữ nữa mới ngẩng mắt.
"Còn gì?"
"Em cần biết phần nào của Hân - Phúc em còn theo."
Nam khép nắp bút. "Phần nào tôi giao."
"Vậy phần nào anh không giao nữa?"
Ông nhìn cô vài giây. Không giận. Cũng không mềm.
"Phần có thể làm tên văn phòng nhỏ này gãy nếu xử lý sai một bước."
Câu trả lời đến thẳng quá mức khiến Thái im.
Nam dựa lưng ghế, giọng vẫn đều. "Em nghĩ tôi đẩy em ra?"
"Em nghĩ anh đang rút em khỏi những chỗ dễ dính trách nhiệm miệng, trách nhiệm người gặp, trách nhiệm nhận vật."
"Đúng." Ông không né. "Vì từ tuần trước tới giờ, người ngoài biết tên em, biết em giữ gì, biết em nhận gì, biết cả lúc nào em nhìn ra cái gì. Vậy hoặc họ đang đẩy em lên làm điểm nhận lửa, hoặc họ chờ em trượt một lần để kéo cả văn phòng theo. Tôi không nuôi nổi kiểu ngây thơ là cứ giữ nhịp cũ rồi mong không ai sao."
Thái siết ngón tay quanh mép tập giấy. "Nhưng em vẫn đang ở trong lõi đối chiếu."
"Vì em đọc ra thứ người khác chưa đọc ra." Nam đáp. "Đó là lý do em còn ở đây. Không phải lý do em được quyền chạm mọi cửa như trước."
Ông cúi xuống ký tiếp, coi cuộc nói chuyện đã đủ.
Thái bước ra. Hành lang tầng hai hẹp hơn bình thường. Dưới cuối sảnh, máy nước đứng im, cốc giấy mới xếp lại thẳng hàng. Cô nhìn nó một thoáng rồi quay về bàn.
Một giờ trưa, văn phòng ăn cơm tại chỗ. Mọi hôm có người rủ nhau xuống quán dưới nhà, có người gộp đồ ăn gọi chung. Hôm nay chị Hồng phát hộp cơm xong, vô thức bỏ sót bàn Thái. Tới khi cô tự đứng lên lấy, chị mới sực nhớ, cười ngượng.
"Chị tưởng em ra ngoài rồi."
"Không sao."
Câu nói nhỏ, nhưng hai người ở bàn gần đó cùng im. Họ không phải cố ý ghét bỏ cô. Thái nhận ra điều ấy rõ hơn ai hết. Chính vì không ai muốn liên đới bằng một cử chỉ bình thường, khoảng cách mới thành thật.
Sau bữa trưa, Nam gọi cô vào phòng riêng.
"Chiều nay Gia Hân có thể nhắn lại. Nếu nhắn, em không tự trả lời sâu. Chỉ xác nhận đã nhận. Tôi hoặc Duy sẽ xử lý phần sau."
"Vì cô ấy là đương sự hay vì cô ấy đang giữ thêm thứ khác?"
Nam liếc lên. "Vì cả hai."
Ông kéo ngăn kéo dưới cùng, lấy ra tập "Đỗ Văn Hoan" rồi lại đẩy vào ngay, gần như để cô thấy mà không cho chạm. "Mô hình đang lặp lại. Giấy đúng. Người đứng giữa không đứng tên. Đầu mối đến trước nửa bước. Nếu mình để thêm một đầu nói chuyện tự do ngoài quy trình, họ có ngay chỗ chêm chuyện."
Thái ngồi xuống ghế đối diện. "Anh đang sợ vụ này vượt quá sức văn phòng?"
Nam bật cười rất ngắn, không vui. "Không phải đang sợ. Là đã thấy ngưỡng rồi."
Ông nghiêng người, hạ giọng thêm. "Nam Hải không phải hãng lớn. Không có đội điều tra, không có người đi sau lưng dọn hậu quả, không có quan hệ để gọi một cú là lấy được log camera, sao kê, lịch cư trú. Mình sống bằng việc biết dừng đúng chỗ, giữ hồ sơ sống qua thủ tục, và không tự biến mình thành nhân chứng trong chuyện của người khác. Em hiểu chưa?"
Thái hiểu. Cái cô không nuốt được là vị trí của mình trong câu đó.
Ra khỏi phòng, cô mở máy, tiếp tục sửa nốt mấy lỗi định dạng cho bản sạch khác. Tin nhắn nội bộ bật lên ở góc màn hình, rồi bị thu hồi gần như ngay. Chỉ kịp thấy một dòng đầu: "Phần bìa vàng để ai giữ—"
Người gửi là bạn thực tập viên mới.
Sau đó bạn ấy đi thẳng sang bàn Duy, nói nhỏ đủ để Thái không nghe rõ. Duy đáp gì đó, bạn ấy gật đầu liên tục. Không ai quay sang phía cô.
Thái nhìn màn hình trống, ngực có cảm giác lạnh mỏng. Họ không đuổi cô. Họ chỉ bắt đầu học cách nói ít đi trước mặt cô. Tránh để tên cô dính vào câu nào không cần. Tránh để cô thành người nghe, rồi thành người biết, rồi một ngày nào đó thành người phải xác nhận đã từng có mặt.
Buổi chiều có một đoạn yên hiếm hoi. Nắng hắt xiên qua cửa kính mờ ở cuối hành lang, rơi lên mép bìa hồ sơ tạo thành vệt vàng nhạt. Thái mở ngăn kéo, nhìn tập "Theo dõi kín". Trong đó, chữ ký trùng bất thường, mẩu in nhiệt 15 giờ 42, tờ khóa thời gian, nửa cung dấu tròn sau bìa, tên Lê Quang Vinh, Đỗ Văn Hoan, mảnh giấy mới về nơi câu chuyện bắt đầu... tất cả vẫn nằm đó. Không ai lấy được thứ cô đã nhìn ra. Nhưng nhìn ra không có nghĩa là còn quyền đi tiếp như cũ.
Điện thoại cô rung. Gia Hân.
Thái chạm tay lên màn hình, rồi nhớ lời Nam, để máy reo thêm một nhịp trước khi nghe.
"Chị Hân."
Đầu dây bên kia không nói ngay. Tiếng xe ngoài đường lẫn vào hơi thở ngắn của cô ấy.
"Em đang ở văn phòng à?"
"Vâng."
"Có người vừa hỏi chị sao dạo này hay qua Trần Phú." Gia Hân nói, giọng thấp hơn bình thường. "Không dọa. Chỉ hỏi như người quen tình cờ biết."
Thái ngồi thẳng lưng. "Chị đang ở đâu?"
"Không cần biết chỗ chị." Cô ấy cắt ngang, rồi dịu xuống. "Nghe này, chị chưa gửi gì cả. Hai ngày là hai ngày. Nhưng bên em cũng nên hiểu một chuyện."
"Cái gì?"
"Người đứng tên một mình thường ít quyền nhất." Gia Hân thở ra. "Đám ở giữa mới quyết định câu chuyện chạy kiểu nào. Và khi họ thấy có người đọc ngược được cấu trúc của họ, họ không nhất thiết đánh thẳng. Họ sẽ làm người đó lẻ ra trước."
Thái nhìn qua cửa kính phòng chung. Duy đang nghe điện thoại với khách thuê nhà. Chị Hồng cắm cúi đóng dấu. Nam đứng cuối hành lang nói chuyện với ai đó rất nhỏ. Tất cả đều ở đây. Vậy mà câu "lẻ ra trước" đập vào cô chính xác đến khó chịu.
"Chị đang lo cho em?" Thái hỏi.
Gia Hân cười nhạt. "Chị lo cho cả chị nữa. Em tưởng chị giữ lời theo chỉ vì tin bên em à? Không. Vì nếu bung lúc này, người đầu tiên bị gọi là người giữ đầu mối không phải đám đứng giữa. Là chị. Rồi có thể là em."
Một khoảng im.
Thái nói: "Nếu chị nhớ ra thêm gì về phần người giao bìa, chị nhắn em bằng cách cũ. Không gọi nhiều."
"Ừ." Gia Hân dừng một chút. "Với lại... đừng nghĩ ai học thuộc lời kể cũng vì muốn lừa. Có khi chỉ vì cái giá của nói thật cao quá."
Cuộc gọi kết thúc.
Thái để điện thoại xuống, ngồi yên thêm vài giây. Câu nói đó không mới. Nhưng lần này nó đậu khác. Gia Hân không còn chỉ là người cung cấp ảnh chụp màn hình, mảnh bìa, vài đầu mối xã hội. Cô ấy đang tự giữ mình khỏi bị nghiền giữa các lớp người không lộ mặt, đồng thời vẫn cố để lại những mẩu đủ cho người khác lần theo. Không sạch. Không hoàn toàn đáng tin. Nhưng không hề phẳng.
Gần bốn giờ, Nam lại đi ra ngoài. Trước khi đi, ông chỉ nói với cả phòng: "Hồ sơ Hân - Phúc, ai nhận gì báo Duy."
Không ai nhìn Thái.
Một bộ hồ sơ nhà đất giao gấp tới cuối giờ. Bình thường nó sẽ qua bàn cô rà đầu tiên vì cô đọc nhanh phần thiếu giấy. Chị Hồng cầm bộ đó, nhìn qua chỗ Thái một thoáng rồi rẽ sang Duy.
"Hồ sơ mới."
"Để anh."
Thái cúi đầu vào màn hình. Không phải cô không còn việc. Chỉ là thứ bị rút đi không nằm trên giấy giao việc, mà nằm ở lòng tin vận hành: người mới nào được chạm hồ sơ đầu vào, ai ngồi nghe khách nói lan man, ai có quyền là đôi mắt đầu tiên của văn phòng trước một bộ giấy lạ.
Đầu giờ tối, khách cuối cùng rời đi. Văn phòng vắng dần. Bạn thực tập viên chào mọi người, đến chỗ Thái hơi khựng rồi mới nói: "Em về trước chị."
"Ừ, về đi."
Cửa đóng lại. Chỉ còn cô, Duy, và ánh đèn trắng đổ xuống dãy bàn.
Thái không nhìn màn hình nữa. Cô quay ghế sang phía anh.
"Anh thấy hết đúng không?"
Duy xếp xong chồng hợp đồng mới ngẩng lên. "Thấy gì?"
"Không cần nói kiểu đó." Giọng cô vẫn thấp, nhưng cứng. "Mọi người bắt đầu né em. Nói ít trước mặt em. Việc đầu vào, khách lạ, hồ sơ mới, mấy đoạn cần nghe miệng đều giữ lại. Em còn giữ lõi đối chiếu vì em đọc ra mô hình. Nhưng phần cho em đứng trong nhịp của văn phòng thì đang bị rút."
Duy không đáp ngay. Anh kéo ghế ra sau một chút, dựa lưng, hai tay khoanh trước ngực. Ngoài cửa kính, trời đã chuyển màu chì.
"Em nói sai chỗ nào không?" Thái hỏi.
"Không." Anh nói.
Chỉ một chữ. Thẳng, không né, cũng không dỗ.
Thái bật cười nhỏ, khô. "Ít ra anh còn nói thật."
Duy nhìn cô một lúc. "Em muốn nghe thật nữa không?"
"Có."
"Văn phòng nhỏ sống bằng tránh điểm chết." Anh nói chậm hơn thường ngày. "Trước đây em là người mới nhưng sạch. Khách chưa biết tên, bên ngoài chưa biết nhịp của em, người trong cho em đi qua nhiều chỗ vì nghĩ rủi ro thấp. Giờ khác rồi. Giờ tên em dính vào quá nhiều đầu mối nặc danh, quá nhiều lần nhận vật, quá nhiều lần bị hỏi đích danh. Nam giữ em lại trong lõi vì bỏ em ra là ngu. Nhưng thả em tự đi ở vành ngoài nữa thì liều."
Thái im.
"Em không sai ở chỗ đọc hồ sơ." Duy nói tiếp. "Em đang trả giá vì đọc đúng."
Câu đó làm cổ họng cô nghẹn lại hơn cả khi Nam nói về ngưỡng chịu đựng của văn phòng.
Duy quay lại màn hình, mở một tệp excel rồi lại đóng. "Phần nào bề mặt, để anh với Nam cầm. Phần nào trong giấy, em vẫn làm. Tạm thời thế."
"Tạm tới bao giờ?"
"Đến khi vụ này hoặc chết hẳn, hoặc lộ ra tới mức không còn giả vờ là hồ sơ thuận tình được nữa."
Thái nhìn tập "Theo dõi kín" nằm trong ngăn kéo hở một đốt tay. Một cảm giác rất cũ chợt kéo qua: tuổi mười ba, mẹ cô ký thay một bộ giấy mà người giải thích bảo chỉ là thủ tục; vài tháng sau, cả nhà phải dọn ra căn phòng thuê chật hẹp. Lúc ấy cô đã hiểu rất sớm rằng người giữ giấy có quyền nói câu cuối. Hôm nay, ở Nam Hải, cô lại học thêm một điều khác: người được chạm giấy đầu tiên có khi chưa chắc giữ được chỗ đứng lâu nhất.
Điện thoại của Duy rung.
Anh liếc màn hình, nhíu mày. Một số lạ. Cuộc gọi chỉ đổ đúng một nhịp rồi tắt.
Hai giây sau, tin nhắn tới.
Duy đọc xong, mặt không đổi nhưng ngón tay siết lại.