Nhân Chứng Thứ Ba
Ra tới cổng tòa, Nam mới nói thêm một câu, như chốt hẳn chuyện vừa rồi lại. "Về văn phòng, em đừng đuổi theo cảm giác bị dằn mặt. Quay về giấy." Thái gật đầu. Câu đó kéo cô ra khỏi dư âm nơi hành lang. Không phải thắng thua bằng vẻ mặt. Không phải đo xem Vũ Hoàng Khang biết bao nhiêu. Giấy tờ vẫn ở đó. Hồ sơ vẫn kể chuyện theo cách của nó. Nếu có chỗ nào quá trơn, thì phải tìm đúng mắt xích đang làm nó trơn.
Đường từ tòa Sơn Trà về Trần Phú không xa. Nắng lên hẳn, mặt kính các cửa hàng dội ánh sáng trắng đến chói mắt. Nam lái xe rất đều, không mở thêm lời nào. Thái ngồi bên cạnh, lật lại cuốn sổ tay mỏng cô mang theo. Ở trang ghi riêng cho vụ Hân - Phúc, ba cột vẫn nằm đó: dữ kiện, chỗ cần xác minh, điều chưa nên nói ra. Cô nhìn xuống dòng chữ mình viết từ tối qua: bìa vàng từng bị bóc dán. Dấu tròn mờ. Có thể từng kẹp vật khác. Rồi cô nhớ câu Khang vừa nói: "Loại hồ sơ này cái gì quá trơn thường không đáng mừng."
Chính câu đó khiến một chi tiết cũ cựa lại trong đầu cô. Phần xác nhận liên quan tài sản chung. Cô đã đọc nó rồi. Không phải chưa đọc. Nhưng mấy hôm nay mọi nghi ngờ đều dồn vào chữ ký của Hân, Phúc, vào mẩu giấy in nhiệt, vào bìa vàng và người đã dựng lời kể cho họ. Có thứ nằm ngay trong hồ sơ, bình thường đến mức bị lướt qua: ai xác nhận thời điểm ký, ai chứng kiến chuyện tài sản được thỏa thuận. Khi xe dừng dưới tòa nhà cũ ba tầng của Nam Hải, Thái đã biết việc đầu tiên mình phải làm.
Vừa lên tới văn phòng, Nam cởi khẩu trang, đặt tập hồ sơ xuống bàn ngoài rồi nhìn cô. "Trưa nay chưa cần gọi ai bên kia. Em rà lại toàn bộ phần tài sản chung. Từng phụ lục, từng chỗ ký nhận, từng dòng xác nhận. Chỗ nào đụng suy đoán thì dừng ở mức câu hỏi." "Vâng." Nam kéo ghế vào phòng mình, đi được hai bước lại dừng. "Và một việc nữa." Thái ngẩng lên. "Nếu thấy người đứng tên nào mới, đừng tự gắn ngay vai trò cho họ. Hồ sơ gia đình hay có người nhờ ký nhận hộ việc giao nhận, photo, cầm giấy tờ. Mình kiểm trước đã." "Em hiểu." Ông chỉ gật đầu, rồi khép cửa.
Trong phòng làm việc chung, máy lạnh chạy hơi già. Tiếng bàn phím của chị Hồng ở góc xa đều đều như mưa nhẹ. Chị đang gọi điện chốt điều khoản thuê mặt bằng với khách, giọng điềm, dứt khoát, hoàn toàn không để tâm tới bầu không khí kín hơn mọi ngày quanh bộ hồ sơ Hân - Phúc. Duy chưa về từ phòng lưu trữ tầng dưới. Văn phòng sáng muộn mà vẫn giữ cái nếp yên tĩnh của người quen làm việc với giấy.
Thái kéo bộ hồ sơ lại trước mặt. Bìa vàng vẫn nằm riêng trong túi nhựa trong, khóa tại ngăn dưới theo đúng chỉ đạo tối qua. Trên bàn lúc này chỉ là bộ giấy đã chỉnh để nộp và bản sao lưu nội bộ. Cô lấy bút chì, một tờ nháp mới, kẻ ba cột. Điểm ổn. Cần xác minh. Dấu hiệu không tự nhiên.
Cô lật từ đơn thuận tình, đến giấy khai sinh của con, rồi quay hẳn sang nhóm giấy liên quan căn hộ, tiết kiệm, xe. Phần tài sản chính đã được rút khỏi hướng nộp đợt này, nhưng dấu vết của nó vẫn còn trong bộ hồ sơ: bản thỏa thuận tài sản đề ngày 12/3, phụ lục ngày 17/3, bản photo giấy chứng nhận căn hộ, bản kê giá trị xe, xác nhận số dư tiết kiệm photo mờ. Mấy phút đầu không có gì mới. Đến trang cuối của bản thỏa thuận tài sản, cô dừng lại.
Phía dưới hai chữ ký của Hân và Phúc, lệch xuống một dòng, có một câu xác nhận rất ngắn: "Việc ký kết được thực hiện tự nguyện, hai bên đã đọc và hiểu nội dung." Bên dưới câu đó là mục "Người làm chứng", có họ tên viết tay, chữ ký, số căn cước được che bớt ba số giữa trong bản sao, và một địa chỉ tại phường Hòa Cường Bắc. Thái ngồi thẳng lưng lên. Cô lật sang phụ lục ngày 17/3. Ở cuối trang, không còn mục người làm chứng nữa. Chỉ có chữ ký hai bên và chỗ ghi bổ sung nội dung.
Cô quay ngược lại bản thỏa thuận 12/3 lần nữa. Mắt rà thật kỹ. Trước đây cô nhìn trang này chủ yếu để so nét ký của Phúc, rồi bị kéo sang câu chữ căn hộ và tỉ lệ tiền tiết kiệm. Còn cái tên dưới cùng, vì nằm thấp, vì câu chữ quá gọn, vì có vẻ "hợp lệ", nên bị lướt qua. Người làm chứng: Lê Quang Vinh. Tên rất thường. Địa chỉ cũng rất thường. Nhưng thời điểm ký 12/3 lại không thường nữa.
Nếu bản thỏa thuận tài sản ngày 12/3 và phụ lục ngày 17/3 thật sự có khả năng được ký cùng lúc hoặc hoàn thiện theo một đợt, thì người đứng ra làm chứng ở mốc 12/3 có thể biết nhiều hơn cả hai thân chủ đang kể. Hoặc ít nhất, biết thực tế buổi ký hôm đó có diễn ra như họ nói hay không. Cô cầm điện thoại, mở phần ảnh chụp hồ sơ đã lưu tối trước. Phóng to vùng chữ ký của người làm chứng. Nét bút hơi run, nhưng thông tin đủ đọc. Không phải kiểu chữ ký tắt qua loa của người được nhờ ký đại lúc đi ngang. Chữ "Vinh" nắn khá kỹ, như người muốn để lại tên cho rõ.
Duy trở lên đúng lúc cô đang nhìn chằm chằm vào cái tên ấy. "Có gì mới à?" anh hỏi, đặt cốc cà phê xuống bàn, giọng thấp sợ làm ồn chị Hồng đang gọi điện. Thái xoay tập giấy về phía anh. "Anh xem chỗ này." Duy chống tay xuống mép bàn, đọc một lượt rồi nhíu mày. "Người làm chứng." "Em bỏ sót." "Bỏ sót chỗ này cũng bình thường. Hồ sơ gia đình, có người làm chứng ở thỏa thuận viết tay hoặc chia tài sản nội bộ không hiếm." "Nhưng chỉ có ở bản 12/3. Phụ lục 17/3 lại không có. Nếu hai bản này được hoàn thiện theo hai lần khác nhau thì không nói. Còn nếu mình đang nghi có chuyện lệch thời điểm ký..." Cô dừng lại, tự kéo mình về đúng lời Nam dặn. "Ít nhất đây là người phải xác minh."
Duy không đáp ngay. Anh cầm bản sao lên xem kỹ hơn, dùng đầu bút chạm rất nhẹ vào dòng địa chỉ. "Có số điện thoại không?" "Không trong trang này." "Các giấy kèm theo?" Thái lật tiếp. Sau bản thỏa thuận, kẹp cùng một ghim là tờ photo căn cước công dân của người làm chứng, mờ hơn hẳn các bản khác, như đã photo từ một bản photo đời trước. Ở góc trên có ghi tay số điện thoại mười số. Không ký tên bên cạnh, nhưng nhiều khả năng là của chính người này.
Duy thở ra một hơi ngắn. "Được. Làm theo quy trình. Gọi trước. Không nói mình nghi gì. Chỉ xác minh thông tin người có tên trong giấy đã nộp vào hồ sơ." "Vâng." "Không bắt máy thì nhắn lịch sự. Không dồn." "Em biết." Anh nhìn cô một giây, rồi cười rất nhạt. "Tốt. Ít ra lần này em không cần tôi nhắc lại chuyện đừng biến xác minh thành tra hỏi."
Thái cũng cười, nhưng tay đã cầm điện thoại. Cuộc gọi đầu tiên đổ chuông bảy hồi. Không ai nghe. Cô đặt máy xuống, chờ đúng ba phút rồi gọi lần hai. Vẫn không ai nghe. Đến lần thứ ba, đầu dây báo thuê bao tạm thời không liên lạc được. Thái nhìn dãy số trên màn hình, ghi vào cột cần xác minh: số điện thoại có trong bản photo căn cước, chuông dài, sau đó ngoài vùng liên lạc. Duy nghiêng qua. "Nhắn chưa?" "Để em nhắn một tin ngắn."
Cô soạn chừng mười mấy chữ, xóa đi hai lần rồi mới gửi: "Chào anh Vinh, tôi là Đặng Minh Thái từ Văn phòng pháp lý Nam Hải. Hồ sơ có giấy tờ đứng tên anh làm người làm chứng ngày 12/3. Nếu thuận tiện, xin anh gọi lại để xác minh thông tin hành chính." Không có chữ nào thừa. Không nhắc ly hôn. Không nhắc tài sản. Không đẩy người nhận vào thế phải phòng thủ ngay từ đầu.
Gửi xong, cô chuyển sang địa chỉ. Phường Hòa Cường Bắc không quá xa. Nhưng trước khi đi đâu, cô mở cơ sở dữ liệu công khai mà văn phòng vẫn dùng để rà thông tin doanh nghiệp, địa chỉ cư trú thể hiện trên các giao dịch dân sự và dấu vết số cơ bản. Không phải hệ thống tra cứu thần kỳ gì, chỉ là cách chắp nối từ nguồn mở: bản đồ, số nhà trên biển hiệu còn lưu trong ảnh đường phố cũ, tài khoản mạng xã hội gắn vị trí, số điện thoại tìm ngược qua các tin rao vặt hoặc bài đăng cũ. Tên Lê Quang Vinh hiện ra quá nhiều. Người bán điện thoại cũ, người chạy xe tải, một tài khoản để ảnh con nhỏ, một người làm bất động sản. Không cái nào khớp chắc.
Cô thu nhỏ phạm vi bằng địa chỉ ghi trong hồ sơ. Số nhà đó có trên bản đồ. Một con kiệt ăn vào từ trục đường lớn, khu dân cư cũ, nhà san sát. Ảnh chụp mặt tiền lưu từ vài tháng trước cho thấy cửa cuốn xám, bên trên gắn bảng "sửa điện lạnh". Nhưng tra thêm theo số nhà hiện tại, một tin đăng cho thuê mới cách đây chưa lâu lại ghi "nhà trống, nhận ngay". Thái gọi xuống cho chị hành chính tầng dưới xin hỗ trợ kiểm tra xem bưu tá quen của tòa nhà có biết khu ấy không. Chị bảo không rõ, nhưng tiện miệng nói khu đó dạo này đổi người thuê liên tục. Một mảnh ghép nhỏ. Chưa là gì. Nhưng không sạch.
Duy kéo ghế ngồi xuống cạnh bàn cô, mở sổ đến của văn phòng trên máy nội bộ. "Người làm chứng này không phải người giao hồ sơ hôm trước. Sổ đến chỉ ghi 'người quen khách gửi'. Không có tên Vinh." "Em không nghĩ anh ta là người giao." Thái nói. "Nếu chỉ là người ký cho đủ thủ tục, đáng lẽ dấu của anh ta phải mờ hơn, hoặc có cảm giác điền thêm sau. Chỗ này được căn khoảng cách khá đều." "Chưa chắc." Duy đáp ngay. "Người dựng hồ sơ cẩn thận thì cái gì cũng đều." Cô gật. "Ừ. Nên mình chỉ dừng ở đây."
Thái nhìn đồng hồ. Hơn mười một giờ. Nếu đi xác minh địa chỉ thì phải báo Nam. Cô gõ cửa phòng ông. Nam đang đọc một bộ hợp đồng khác, kính hạ thấp trên sống mũi. Ông nghe cô trình bày từ đầu tới cuối, không ngắt. Đến khi Thái nói xong việc số điện thoại không liên lạc được và địa chỉ có dấu hiệu không còn ổn định, ông mới hỏi: "Em định làm gì tiếp?" "Em muốn qua địa chỉ trong hồ sơ. Chỉ xác minh có đúng từng cư trú ở đó không, thời gian nào, hiện giờ còn ở không. Nếu gặp người nhà hay hàng xóm thì chỉ hỏi ở mức tìm người liên hệ về giấy tờ dân sự."
Nam ngả lưng ra ghế. "Ai đi cùng?" "Em nghĩ nhờ anh Duy." Duy đứng ngay ngoài cửa, nghe gọi thì bước vào. "Em đi được." Nam nhìn cả hai, giọng vẫn đều nhưng rõ từng ý. "Nghe kỹ. Một: không xưng kiểu làm người ta tưởng có chuyện hình sự. Hai: không để lộ mình đang nghi hồ sơ có vấn đề. Ba: ghi đúng câu người ta nói, đừng dịch hộ. Bốn: nếu thấy người dân khó chịu thì dừng, về." "Vâng." "Còn một việc." Ông khép cây bút lại. "Nếu địa chỉ đó trống, đừng tự coi là người biến mất. Đô thị giờ đổi chỗ ở, khóa tài khoản, đổi số rất bình thường. Cái đáng ghi là việc một cái tên nằm đúng mốc nhạy cảm lại khó lần theo, không phải kết luận nó giả." Thái đáp nhỏ nhưng chắc. "Em hiểu."
Lúc hai người xuống xe ở đầu kiệt Hòa Cường Bắc, nắng trưa đã dội xuống những mái tôn thành một thứ nhiệt bức người. Con hẻm hẹp, xe máy tránh nhau phải nhích từng chút. Số nhà trong hồ sơ là căn cấp bốn đã sửa lại mặt tiền, cửa cuốn kéo kín. Bảng sửa điện lạnh trên ảnh đường phố cũ không còn nữa, thay bằng mảng tường sơn mới khác màu phần quanh nó. Bên cạnh là tiệm tạp hóa nhỏ. Bà chủ ngoài năm mươi, đang ngồi trước quạt bàn và gỡ dây chun buộc tiền lẻ.
Duy là người mở lời trước. Giọng anh vừa đủ thân thiện, không xộc tới. "Dạ cô, cho con hỏi chút. Nhà bên cạnh trước đây có anh Vinh ở phải không cô?" Bà chủ nhìn hai người một lượt, mắt dừng lại ở bộ đồ công sở của Thái lâu hơn. "Vinh nào?" Thái lấy bản photo địa chỉ đã che bớt số căn cước, chỉ chừa tên và số nhà. "Dạ, tụi con đang cần liên hệ lại giấy tờ dân sự nên ghé hỏi đúng người thôi ạ. Anh Lê Quang Vinh." Bà chủ nheo mắt nghĩ một lúc. "À... nhà ni trước cho thuê. Có cậu tên Vinh hay Văn gì đó tôi không nhớ kỹ. Ở không lâu." "Khoảng khi nào ạ?" Thái hỏi. "Chắc năm ngoái. Hay đầu năm ni? Tôi nhớ không chắc."
Duy hỏi tiếp, nhịp chậm, không ép. "Giờ nhà đang để trống hả cô?" "Ừ. Người thuê dọn đi rồi. Chủ nhà cũng ít ghé." "Cô có biết họ chuyển đi đâu không ạ?" Bà lắc đầu, rất dứt. "Không biết. Ở đây người thuê tới rồi đi hoài." Thái ghi nhanh mấy ý chính vào sổ. Rồi cô hỏi thêm câu nhẹ nhất có thể: "Dạ, lúc ở đây anh ấy sống một mình hay có gia đình ạ?" Bà chủ nhún vai. "Thấy có chiếc xe máy thôi. Tối về muộn. Ít chào hỏi." Một người thuê ngắn hạn. Không gần xóm. Không để lại dấu mạnh.
Ra khỏi tiệm tạp hóa, hai người đi thêm tới cuối kiệt hỏi một bác sửa khóa ngồi gần đầu ngõ bên kia. Bác nhớ rõ hơn một chút. Có người đàn ông tầm ba mươi mấy từng thuê căn đó, ít giao tiếp, nhận hàng chuyển phát đôi lần nhưng toàn đứng ngoài ký rồi mang vào. Hình như chuyển đi cách đây hơn tháng. Không ai biết đi đâu. "Anh ta làm nghề gì bác nhớ không?" Duy hỏi. Bác sửa khóa lắc đầu. "Không rõ. Nhưng nhìn không phải dân làm tay chân. Áo sơ mi, đi giày, tối về còn nghe điện thoại ngoài ngõ mấy lần."
Thái đứng im vài giây dưới bóng hiên thấp, cảm thấy cái nóng từ mặt đường hắt lên qua lớp giày. Thông tin ít ỏi. Không có gì đủ để dựng thành kết luận. Nhưng quá nhiều thứ đều mang một kiểu mờ vừa phải: từng ở đây, đã dọn đi, ít giao tiếp, số điện thoại không liên lạc, dấu trên mạng gần như không có. Cô mở điện thoại tìm tiếp ngay tại chỗ. Không tài khoản mạng xã hội nào gắn với số điện thoại kia còn hiện công khai. Ảnh đại diện cũ trong ứng dụng nhắn tin cũng trống. Một vài kết quả tìm kiếm dẫn tới trang rao vặt đã xóa. Như thể người này từng tồn tại lướt qua vài giao dịch đời thường rồi gấp lại sạch sẽ.
Duy nhìn màn hình của cô. "Thấy gì?" "Không ra được dấu rõ. Nếu có tài khoản thì cũng đóng hết." "Ừ." Anh chống tay lên yên xe, mắt nhìn căn nhà cửa cuốn xám. "Kiểu này có hai khả năng. Một là người bình thường, sống kín, đổi chỗ ở, đổi số. Hai là người không muốn bị tìm." Thái khép điện thoại lại. "Mình chưa được chọn khả năng thứ hai." "Biết." Duy nói. "Nhưng em đang nghĩ tới nó." Cô không phủ nhận. "Vì thời điểm. Nếu cái tên này nằm ở chỗ khác em đã không để tâm như vậy."
Duy im một lúc rồi đáp, giọng bớt đùa cợt hẳn. "Đó là điểm mạnh của em. Cũng là chỗ dễ làm mình lao quá đà. Giữ được giữa hai bên mới làm nghề lâu được." Thái nhìn lại căn nhà trống. Trong khoảnh khắc rất ngắn, cô nhớ tới mẹ mình sáng hôm trước, nhớ câu dặn đừng mang việc người khác về nghĩ nhiều. Ngày mười ba tuổi, cô từng ngồi trong một căn nhà vẫn đủ bốn bức tường, đủ bàn ăn, đủ giấy tờ, nhưng ai cũng biết có thứ đang tách ra dù chưa ai nói thành lời. Từ đó cô ghét nhất những thứ "đủ hợp lệ" mà không thật. Nhưng Nam nói đúng. Ghét không phải bằng chứng.
Trên đường về, cô nhận được tin nhắn trả lời đầu tiên từ số của anh Vinh. Không phải từ chính số đó, mà là thông báo tự động của nhà mạng: tin nhắn không thể chuyển tới thuê bao nhận. Cô giơ màn hình cho Duy xem. Anh không nói gì, chỉ nhíu mày.
Về đến văn phòng, Nam đang đứng cạnh máy photocopy xem giấy chạy ra. Thái báo nhanh kết quả. Ông nghe xong, chỉ hỏi đúng ba câu: "Có ghi âm không?" — "Không, tụi em chỉ ghi chép." "Có ai khó chịu?" — "Không." "Có tự xưng điều tra hay đại loại vậy không?" — "Không." Nam gật đầu, coi như đạt. "Vậy ghi phiếu xác minh nội bộ. Tách phần nghe trực tiếp với phần suy đoán. Địa chỉ không còn ổn định, số điện thoại không liên lạc được, dấu mạng xã hội công khai gần như không có. Chỉ ghi thế." "Vâng." "Và bổ sung người này vào bảng thời gian." Ông đặt xấp giấy vừa photo lên khay. "Ngày 12/3 có người làm chứng. Chỉ riêng việc đó đã đủ buộc mình đọc lại buổi ký hôm ấy như một sự kiện có mặt người thứ ba."
Câu cuối của ông làm Thái khựng lại. Không phải một dòng tên vô thưởng vô phạt nữa. Mà là một người thật, từng có mặt — hoặc ít nhất được đặt vào vị trí có mặt — đúng lúc bản thỏa thuận tài sản được tạo ra. Cô trở về bàn, mở tập "Theo dõi kín". Dưới mốc 12/3, cô viết thêm một dòng bằng bút chì: Có nhân chứng thứ ba ký tên: Lê Quang Vinh. Liên hệ bước đầu không thành. Dấu cư trú mờ. Rồi cô dừng đầu bút.